Đái tháo đường typ 2: dấu hiệu, xét nghiệm và cách kiểm soát

Cập nhật: 22/11/2026

Máy đo đường huyết, que thử và giọt máu đầu ngón tay

Đái tháo đường typ 2 là tình trạng cơ thể không dùng insulin đúng cách, khiến đường huyết tăng cao nếu không được điều trị. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), typ 2 chiếm hơn 95% số người mắc đái tháo đường. Bệnh từng được coi là bệnh của người lớn, nhưng ngày càng gặp ở cả trẻ em.

Triệu chứng typ 2 thường nhẹ, thậm chí không rõ, và có thể âm thầm nhiều năm. Vì vậy, không ít người chỉ phát hiện khi đã có biến chứng ở tim, mắt, thận, thần kinh hoặc bàn chân.

Dấu hiệu cần để ý

  • Khát nhiều, uống nhiều nước.
  • Đi tiểu nhiều hơn bình thường.
  • Mờ mắt, mệt mỏi.
  • Sụt cân không rõ lý do.

Các triệu chứng này cũng gặp ở typ 1 nhưng typ 2 thường kín đáo hơn. Có người không thấy gì bất thường cho đến khi xét nghiệm máu. Nguy cơ cao hơn nếu thừa cân, ít vận động, có người trong gia đình mắc bệnh, từng đái tháo đường thai kỳ, hoặc đang có tăng huyết áp.

Rau củ quả tươi

Xét nghiệm chẩn đoán

Chẩn đoán dựa trên đường huyết hoặc HbA1c, không phải chỉ cảm giác khát hay mệt. Theo tiêu chuẩn WHO, đái tháo đường được xác định khi có một trong các kết quả sau:

  • Đường huyết lúc đói (nhịn ăn 8–14 giờ) từ 7,0 mmol/L (126 mg/dL) trở lên.
  • Đường huyết sau 2 giờ nghiệm pháp dung nạp glucose 75 g từ 11,1 mmol/L (200 mg/dL) trở lên.
  • HbA1c từ 6,5% (48 mmol/mol) trở lên.
  • Đường huyết ngẫu nhiên từ 11,1 mmol/L (200 mg/dL) trở lên kèm triệu chứng điển hình.

Nếu chưa có triệu chứng, cần làm lại xét nghiệm, tốt nhất cùng một loại, vào một ngày khác để xác nhận. Máy đo đường huyết tại nhà hữu ích để theo dõi sau khi đã có chẩn đoán, nhưng không thay thế xét nghiệm tại cơ sở y tế khi nghi ngờ mắc bệnh. HbA1c có thể không chính xác trong một số tình trạng như thiếu máu, bệnh thận hoặc bệnh huyết sắc tố; lúc đó bác sĩ sẽ dựa vào đường huyết.

Kiểm soát typ 2 như thế nào?

Typ 2 thường có thể phòng và kiểm soát tốt hơn nhờ thay đổi lối sống. Các việc có bằng chứng rõ gồm:

  • Ăn uống hợp lý: tăng rau, hạn chế đồ ngọt và thức uống có đường, chọn ngũ cốc nguyên hạt, kiểm soát khẩu phần.
  • Vận động đều, ví dụ đi bộ mỗi ngày hoặc các hoạt động vừa sức khác theo khuyến cáo về thời lượng vận động trong tuần.
  • Giảm cân nếu đang thừa cân, ở mức bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng hướng dẫn.
  • Không hút thuốc, hạn chế rượu bia, đo và kiểm soát huyết áp, mỡ máu.

Nhiều người cần thêm thuốc uống hoặc insulin theo chỉ định. Không tự ý tăng, giảm hay ngưng thuốc. Khám định kỳ để theo dõi đường huyết, mắt, thận, thần kinh và bàn chân, vì biến chứng có thể đến âm thầm.

Người đi xe đạp trên đường

Khi nào cần đi khám ngay?

  • Khát nhiều, mệt lả, nôn, lơ mơ, thở nhanh hoặc mất nước rõ.
  • Vết thương ở chân lâu lành, nhiễm trùng, nhìn mờ tăng nhanh.
  • Đường huyết đo tại nhà rất cao kèm triệu chứng, hoặc hạ đường huyết (vã mồ hôi, run, đói cồn cào, lú lẫn) nếu đang dùng thuốc.

Đái tháo đường typ 2 là bệnh mạn tính, không phải “hết luôn” sau vài tuần ăn kiêng. Điều trị đúng giúp giảm nguy cơ biến chứng và sống bình thường hơn. Mọi thay đổi thuốc hay chế độ ăn khi đã có bệnh nên trao đổi với bác sĩ, không dựa vào lời khuyên trên mạng.

Tham khảo

Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn bác sĩ. Đọc lưu ý y khoa.