Tăng huyết áp: triệu chứng, nguyên nhân và cách kiểm soát

Cập nhật: 09/11/2026

Đo huyết áp bằng máy đo cơ

Tăng huyết áp được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì phần lớn người bệnh không thấy khó chịu gì cho đến khi xảy ra biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim hay suy thận. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, gần một nửa số người tăng huyết áp trên thế giới không biết mình mắc bệnh.

Huyết áp bao nhiêu là cao?

Huyết áp gồm hai chỉ số: tâm thu (số trên) và tâm trương (số dưới), đơn vị mmHg. Theo cách phân loại thường dùng, đo tại phòng khám:

  • Bình thường: dưới 130/85 mmHg.
  • Bình thường cao: 130–139 và/hoặc 85–89 mmHg.
  • Tăng huyết áp: từ 140/90 mmHg trở lên, xác định qua nhiều lần đo ở các thời điểm khác nhau.

Ngưỡng chẩn đoán khi đo tại nhà thấp hơn ở phòng khám. Chỉ bác sĩ mới kết luận bạn có bị tăng huyết áp hay không.

Máy đo huyết áp điện tử bắp tay

Triệu chứng có thể gặp

Đa số không có triệu chứng. Một số người có thể nhức đầu vùng gáy, chóng mặt, ù tai, hồi hộp, mặt đỏ, chảy máu cam. Khi huyết áp tăng rất cao kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt nửa người, nói khó, nhìn mờ, cần gọi cấp cứu 115 ngay.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Khoảng 90% trường hợp là tăng huyết áp nguyên phát, không tìm thấy nguyên nhân cụ thể, liên quan tới:

  • Tuổi cao, tiền sử gia đình.
  • Ăn mặn, ít rau quả, uống nhiều rượu bia, hút thuốc lá.
  • Thừa cân, béo bụng, ít vận động.
  • Căng thẳng kéo dài, ngủ kém, ngưng thở khi ngủ.
  • Đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.

Số ít là tăng huyết áp thứ phát do bệnh thận, bệnh nội tiết hoặc do thuốc. Người trẻ tuổi bị tăng huyết áp nên được bác sĩ tìm nguyên nhân.

Bác sĩ đo huyết áp cho bệnh nhân

Cách đo huyết áp tại nhà cho đúng

  1. Dùng máy đo bắp tay đã được kiểm định, cỡ băng quấn vừa tay.
  2. Không uống cà phê, hút thuốc, vận động trong 30 phút trước khi đo; đi tiểu trước.
  3. Ngồi tựa lưng, hai chân đặt trên sàn, nghỉ 5 phút; tay đặt trên bàn ngang mức tim.
  4. Đo 2 lần cách nhau 1–2 phút, ghi lại cả hai kết quả, đo sáng và tối trong vài ngày trước buổi khám.

Thay đổi lối sống giúp hạ huyết áp

  • Ăn nhạt: WHO khuyến nghị dưới 5 g muối mỗi ngày (khoảng một thìa cà phê), tính cả nước mắm, bột canh, mì gói, đồ muối chua.
  • Ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá; hạn chế mỡ động vật, đồ chiên rán.
  • Vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần, ví dụ đi bộ nhanh 30 phút, 5 ngày một tuần.
  • Giảm cân nếu thừa cân, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.
  • Ngủ đủ giấc, tìm cách giảm căng thẳng.
Người cao tuổi đi bộ cùng người thân

Điều trị bằng thuốc

Khi cần dùng thuốc, bác sĩ sẽ chọn loại và liều phù hợp với từng người. Điều quan trọng nhất là uống thuốc đều đặn hằng ngày, kể cả khi đã thấy huyết áp ổn định. Không tự ý ngưng thuốc, đổi thuốc hay dùng thuốc của người khác. Nếu gặp tác dụng phụ như ho khan, phù chân, chóng mặt, hãy báo bác sĩ để được điều chỉnh.

Người trên 18 tuổi nên đo huyết áp ít nhất mỗi năm một lần, thường xuyên hơn nếu có yếu tố nguy cơ.

Tham khảo

Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn bác sĩ. Đọc lưu ý y khoa.