Dùng thuốc kháng sinh đúng cách để tránh kháng thuốc

Cập nhật: 10/11/2026

Viên nang kháng sinh

Kháng sinh là nhóm thuốc tiêu diệt hoặc ức chế vi khuẩn, đã cứu sống hàng triệu người từ khi được phát minh. Tuy nhiên ở Việt Nam, việc mua kháng sinh không cần đơn và dùng kháng sinh cho cảm cúm, đau họng do virus còn phổ biến. Đây là nguyên nhân chính khiến vi khuẩn kháng thuốc ngày càng nhiều.

Kháng sinh không chữa được bệnh do virus

Phần lớn cảm lạnh, cúm, viêm họng, sổ mũi, ho, tiêu chảy cấp ở người khỏe mạnh là do virus. Kháng sinh không có tác dụng với virus, uống vào không làm nhanh khỏi hơn mà còn gây tác dụng phụ và góp phần tạo vi khuẩn kháng thuốc. Chỉ bác sĩ mới xác định được khi nào cần kháng sinh, có khi dựa vào xét nghiệm.

Đĩa nuôi cấy vi khuẩn trong phòng xét nghiệm

Kháng kháng sinh là gì?

Khi kháng sinh bị dùng sai, liều không đủ hoặc dùng không cần thiết, những vi khuẩn sống sót có thể thích nghi và trở nên “nhờn thuốc”. Nhiễm vi khuẩn kháng thuốc khiến điều trị kéo dài, tốn kém, phải dùng thuốc mạnh hơn hoặc có khi không còn thuốc chữa. Tổ chức Y tế Thế giới xếp kháng kháng sinh vào nhóm mối đe dọa hàng đầu với sức khỏe toàn cầu.

Nguyên tắc dùng kháng sinh đúng

  1. Chỉ dùng khi có đơn của bác sĩ. Không tự mua theo kinh nghiệm hay theo lời người quen.
  2. Uống đúng liều, đúng giờ, đủ thời gian bác sĩ kê. Không tự ý bỏ thuốc khi thấy đỡ, cũng không tự kéo dài thêm. Nếu muốn ngưng sớm, hãy hỏi bác sĩ.
  3. Không dùng lại đơn thuốc cũ, không dùng kháng sinh thừa, không cho người khác thuốc của mình.
  4. Uống thuốc theo hướng dẫn về thời điểm so với bữa ăn; một số kháng sinh không nên uống cùng sữa, thuốc dạ dày hay viên sắt, canxi.
  5. Báo bác sĩ nếu từng bị dị ứng thuốc, đang mang thai, cho con bú hoặc đang dùng thuốc khác.
Bác sĩ đọc đơn thuốc

Tác dụng phụ thường gặp

  • Rối loạn tiêu hóa: buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy.
  • Nấm miệng, nấm âm đạo do mất cân bằng vi sinh.
  • Dị ứng: nổi mẩn ngứa, mề đay.

Cần đi cấp cứu ngay nếu sau khi uống thuốc bị khó thở, sưng môi, sưng mặt, choáng váng, nổi bóng nước hay bong tróc da. Đây có thể là phản vệ hoặc dị ứng thuốc nặng. Tiêu chảy nặng, phân có máu trong hoặc sau đợt kháng sinh cũng cần báo bác sĩ.

Bỏ thuốc thừa thế nào?

Không giữ kháng sinh thừa “để dành”. Hỏi nhà thuốc hoặc cơ sở y tế về cách thu hồi; nếu không có, cho thuốc vào túi kín cùng rác thải sinh hoạt, không đổ xuống cống.

Lọ thuốc đổ ra bàn

Phòng nhiễm khuẩn để bớt phải dùng kháng sinh

Rửa tay sạch, ăn chín uống sôi, tiêm vắc xin đầy đủ, chăm sóc vết thương đúng cách là những cách đơn giản giúp giảm nhiễm khuẩn, từ đó giảm nhu cầu dùng kháng sinh cho cả gia đình.

Tham khảo

Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn bác sĩ. Đọc lưu ý y khoa.